محمد الريشهري
253
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
روشن است كه اين ويژگى ها در همهء كارگزاران ، يكسان نبوده است ؛ بلكه موقعيت و رتبهء آنان در نهاد وكالت در لزوم دارا بودن صفات والاتر و كاملتر ، دخالت داشته است . برخى از مهمترين ويژگىهاى كارگزاران از اين قرار است : 4 - 1 . كاردانى ، مديريت و تدبير اوّلين و مهمترين ويژگى وكيلان كل و جزء ناحيهء مقدّسه ، تدبير ، كاردانى و مديريت شيعيان در فضاى خفقان آلودهء سياسى حاكم بر جامعهء اسلامى بود . گروه شيعيان در اين فضاى آلوده و پُرخطر ، نياز به رهبرانى داشت كه با مديريت و تدبير خاص ، اين مجموعه را از اين دورهء خطرناك ، به سلامتى عبور دهد ، آسيبهاىمحتمل را شناسايى كند و ارتباط درونىِ تودهء شيعيان را با رهبر غايب خويش بهگونهاى ساماندهى نمايد كه هم آرامش درونى جامعهء شيعى استمرار يابد و هم بهانهاى در دست حاكميت عبّاسى قرار نگيرد . انضباط شخصى و تشكيلاتى در اين مجموعه ، نياز اوّليه و بسيار مهم بود . زمانى عبد اللَّه بن سليمان - وزير عبّاسيان - براى نفوذ در ميان وكلا و شناسايى آنان ، جاسوسانى را مأمور كرد تا پولهايى را به عنوان وجوه شرعى به وكلا تحويل دهند . از طرف ناحيهء مقدّسه به همهء وكيلان ابلاغ شد كه هيچ كس پولى از كسى قبول نكند . اين دستور به صورت كامل انجام شد و جاسوسان نتوانستند حتّى از يك وكيل ناحيهء مقدّسه ، سندى بهدست آورند . جاسوسى نزد محمّد بن احمد رفت و هر چه در پرداخت پول به او اصرار كرد ، او تجاهل كرد و همه چيز را انكار نمود . « 1 » حسين بن روح نوبختى براى آن كه ناحيهء وكالت آسيب نبيند ، دربان خود را - كه به معاويه ناسزا گفته بود - از كار بر كنار كرد . در كاردانى و تدبير حسين بن روح همين بس كه او در عين دارا بودن نيابت خاص امام مهدى عليه السلام ، با دربار عبّاسى و
--> ( 1 ) . ر . ك : ج 4 ص 174 ح 681 .